Uitheemse planten en dieren bedreigen natuur en mens

Wat is de overeenkomst tussen een tijgermug, Amerikaanse hondsvis en grote waternavel? Ze horen hier niet thuis en vormen een bedreiging voor de natuur, economie en/of gezondheid. Het is belangrijk hiervan op de hoogte te zijn. Alleen zo kan men zelf een steentje bijdragen, om te beginnen door geen exoten los te laten in de natuur.

De foto is gemaakt door Frans van den Boom

Waar gaat het om?
Exoten zijn planten, dieren en micro-organismen die door menselijk toedoen in een nieuw gebied terechtkomen. Dat hoeft niet expres te zijn. Ze kunnen ongemerkt meegereisd zijn in een koffer, autobanden of bijvoorbeeld exotische (kamer)planten. Soorten die zich snel voortplanten vormen een bedreiging voor inheemse soorten. We spreken dan van een invasieve exoot. In Nederland komen honderden exoten voor, waaronder de dijken bedreigende muskusrat, de vennen leegvretende zonnebaars en de buxusmot. De gevaarlijke tijgermug is o.a. in Weert aanwezig en de kans dat die mug zich permanent gaat vestigen in Nederland wordt steeds groter. De woekerende Japanse duizendknoop, reuzenberenklauw en reuzenbalsemien nopen tot een nationale aanpak, zo meldde het tv-programma Een Vandaag (NPO1) op 28 mei.

Wat nou?
Om te beginnen  moeten we zoveel mogelijk vermijden dat exoten in onze natuur terechtkomen. Waar ze al zijn, moeten we ze in de gaten houden en zo nodig verwijderen. Dat is allesbehalve makkelijk en de hulp van burgers is belangrijk. Onderaan dit artikel staat wat men kan doen of juist achterwege moet laten. Op internet is veel meer informatie te vinden, bijvoorbeeld op de site https://www.nvwa.nl/onderwerpen/invasieve-exoten en http://invasieve-exoten.nl.

Schadelijke gevolgen
Invasieve exoten kunnen op allerlei manieren schadelijk zijn: voor de natuur, land- en tuinbouw, energievoorziening, gezondheid, economie en waterbeheer. Naar schatting kost de bestrijding alleen al in de lidstaten van de Europese Unie ten minste 12-miljard euro per jaar!

Exoten vormen een probleem omdat ze

  • landbouwgewassen, inheemse planten of dieren opeten. (invasieve rivierkreeften eten waterplanten en ook eitjes van vissen en amfibieën. Ze zitten ook in de Kleine Dommel!).
  • zo snel groeien dat inheemse soorten te weinig licht, ruimte of voedsel overhouden. (Amerikaanse vogelkers wordt daarom ook wel bospest genoemd).
  • nieuwe ziektes kunnen overbrengen op inheemse soorten en mensen. (Exotische muggen in Lucky Bamboo  kunnen o.a. het Zika-virus overdragen).
  • de waterafvoer ernstig beperken en opgehoopt grote kracht uitoefenen op gemalen en dammen (de grote waternavel kost ons daarom handenvol geld)
  • paren met inheemse soorten waardoor de oorspronkelijke soort verdwijnt.

Hoe kun je helpen?